Programma naar een rijke Waddenzee

Vorige Volgende

Strategie 2

Completeren voedselweb: biobouwers en vissen

Complementeren voedselweb: biobouwers en vissen
Het streefbeeld van een Rijke Waddenzee heeft aan de top van de voedselketen roofdieren staan zoals zee-arend, haaien en zeehonden. Die kunnen alleen maar aan de top staan omdat het aan de onderkant ook goed gaat. Voor schelpdieren is er voldoende voedsel zoals plankton en algen. Garnalen en krabben kunnen ook genoeg voedsel vinden, terwijl ze tegelijkertijd weer een prooi zijn voor vissen en vogels.  Naast voldoende voedsel moeten de leefgebieden ook in orde zijn. Vissen kunnen bijvoorbeeld opgroeien in een zeegrasveld en voor vogels moeten er voldoende droge en rustige plekken zijn bij hoogwater.

Doel van de strategie
PRW zet in op een situatie waarbij de natuurlijke populatiedynamiek niet (of nauwelijks) wordt verstoord door mensen.  En waarbij wordt ingezet op herstel van biobouwers en het uitrollen van een strategie voor herstel van gezonde visgemeenschappen in de Waddenzee en de daarmee verbonden wateren. Het einddoel is om een compleet voedselweb te creëren dat evenwichtig is van opbouw en waarbij er sprake is van natuurlijk eten en gegeten worden.

Kennisontwikkeling biobouwers
In de strategie Verduurzaming visserij en natuurherstel wordt gewerkt aan belangrijke voorwaarden voor herstel van de biodiversiteit van de wadbodem. Zowel litoraal (droogvallend) als sublitoraal (onder water). Binnen deze strategie zet PRW in op het ontwikkelen van kennis naar de omstandigheden die nodig zijn voor een grootschalig herstel van biobouwers in de Waddenzee. Hierbij kijken we onder meer naar het herstel van zeegras. En we kijken ook naar het versterken van mosselen, oesters, schelpkokerwormen en scheermessen (schelpdieren).  Kortom, naar alle biobouwers die hun omgeving structureren en door sedimentinvang een bijdrage leveren aan meer helder water. Verder bieden deze biobouwers beschutting aan vissen en andere organismen.  Een ander voordeel is dat zij zelf ook weer een bron van voedsel zijn.PRW zet daarbij ook in op de ontwikkeling van kennis door leren-door-doen projecten, zoals het herstellen van bodemstructuren en de herintroductie van platte oesters en zeegras.

Visstrategie (Swimway)
Het gaat slecht met de vispopulaties in de Waddenzee. De kraamkamerfunctie staat onder druk. Soms kunnen vissen nog wel op andere locaties geschikt leefgebied vinden ,maar voor steeds meer vissen is dit een groeiend probleem.  PRW heeft onderzoek laten doen door Imares en Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ) naar de vispopulaties. Hieruit zijn factsheets opgesteld met daarin aanbevelingen voor herstel per vissoort. Een groot deel van de vispopulaties zijn afhankelijk van omstandigheden die buiten de Waddenzee liggen. PRW werkt daarom aan het concept van een Swimway, analoog aan de Flyway (vogels). Het gaat hierbij om een denkmodel om het systeem beter te begrijpen en om maatregelen voor herstel toe te kunnen passen. Het werken aan de Swimway doen we samen met Duitsland en Denemarken. Daarbij werken we nauw samen met beheerders en onderzoekers, maar ook met vissers. We kijken op welke manier zij met hun kennis en expertise als dienstverlener ingezet kunnen worden binnen de beheer- en beleidsprocessen.

Betrokken partijen
Ministerie van Economische Zaken en Klimaat en het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Rijkswaterstaat, Coalitie Wadden Natuurlijk (samenwerkende natuurorganisaties), Institute for Marine Resources & Ecosystem Studies, Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee, Van Hall Larenstein/Wageningen Universiteit, World Fish Migration Foundation, Waddenacademie, Common Wadden Sea Secretariat en vissers en hun vertegenwoordigers.

Nieuws over deze strategie

vrijdag 11 januari 2019

Klimaatverandering belangrijke reden verandering visbestanden

Grindwinning, oliewinning/verwerking, militaire activiteiten, visserij, baggeren, constructies op zee, eutrofiëring en klimaatverandering (temperatuur, saliniteit en variatie in zeestromingen) zijn belangrijke knelpunten voor de ontwikkeling van haring (Clupea harengus) in de Waddenzee.

meer lezen
maandag 10 december 2018

Bijeenkomst over vispopulaties in Harlingen

PRW organiseerde in Harlingen een bijeenkomst over vispopulaties in de Waddenzee voor een breed gezelschap van stakeholders vanuit visserij, de wetenschap, overheid, belangenorganisaties en terreinbeheerders.

meer lezen
maandag 26 november 2018

Waddenmozaïek: grootschalig onderzoek naar stand onderwaternatuur

Het Waddenfonds kent een grote subsidie toe aan het project ‘Waddenmozaïek’ van Natuurmonumenten, Rijksuniversiteit Groningen (RUG) en NIOZ. Het doel van het project is uitzoeken hoe het gesteld is met de onderwaternatuur in de Waddenzee en mogelijke herstelmaatregelen testen.

meer lezen
Meer nieuws over deze strategie

rapporten bij deze strategie

  • maandag 10 december 2018

    Tilaterale inventarisatie van initiatieven voor de Swimway Waddenzee.

    Trilaterale inventarisatie van initiatieven voor de Swimway Waddenzee.

    naar rapport
  • maandag 10 december 2018

    Presentatie over Swimways van de wereld

    Presentatie over de Swimways van de Wereld door Arjan Berkhuysen.

    naar rapport
  • maandag 10 december 2018

    Presentatie trilaterale afspraken Swimway Waddenzee

    Presentatie Marta Buitenkamp over de trilaterale afspraken voor de Swimway van de Waddenzee.

    naar rapport
  • maandag 10 december 2018

    Levenscyclus Haring Waddenzee

    Rapport Olav Dobbers en Jelle Moens, twee studenten van Van Hall Larenstein. Het rapport gaat over de levenscyclus van de Haring in de Waddenzee. Het rapport beschrijft de verschillende knelpunten, die de ontwikkeling van de Haring belemmeren. De conclusie is dat vooral de temperatuurstijging direct of indirect een bedreiging vormt voor de Haring (PDF, 3.0 Mb).

    naar rapport
  • vrijdag 10 augustus 2018

    Praatplaat Waddenzee

    PRW heeft samen met Arcadis een Praatplaat gemaakt over de Waddenzee. Hebben we harde structuren nodig voor méér biodiversiteit of moeten we juist niets doen?

    naar rapport
  • dinsdag 17 juli 2018

    Onduidelijkheden rol toppredatoren Waddenzee

    Haaien, zee-arenden en zeehonden. Het zijn toppredatoren in het Waddengebied. Grote blikvangers, maar we weten we nog verrassend weinig van hun impact. Met name de indirecte (de trofische cascade-effecten) zijn niet of nauwelijks onderzocht. Dat moet veranderen. (PDF, 8.5 Mb)

    naar rapport
  • maandag 14 mei 2018

    Onderwaternatuur Waddenzee 3D-illustratie

    3D-illustratie van de onderwaterwereld in de Waddenzee. De afbeelding is gemaakt door Nicolle R. Fuller van Sayo Studio in opdracht van het Programma naar een Rijke Waddenzee in samenwerking met de Waddenvereniging.DE afbeelding is te gebruiken met bronvermelding.

     

    naar rapport
  • maandag 14 mei 2018

    Onderwaternatuur Waddenzee in Kust en Zeegids

    De onderwaternatuur van de Waddenzee is lang niet bij iedereen goed in beeld. Daarom heeft PRW samen met natuurorganisaties, wetenschappers en vissers een onderwaterkaart gemaakt. De kaart, en het achterliggende verhaal, is ondermeer input voor toekomstige beleidsprocessen. Er verscheen een artikel over in de Kust & Zeegids.

    naar rapport
  • dinsdag 1 mei 2018

    Presentatie visstand Waddenzee

    Tijdens de stakeholderbijeenkomst van de Swimway Wadden Sea presenteerde Ingrid Tulp van Wageningen Marine Research de hoofdlijnen van wat er bekend is van de visstand in het Nederlandse deel van de Wadden (PDF, 7.1 Mb).

    naar rapport
  • donderdag 25 januari 2018

    Presentatie Ecosysteemdiensten

    Inleiding door strategietrekker Michiel Firet over de drukfactoren op de natuur in de Waddenzee. Het begrip drukfactoren levert soms veel discussie op in een aantal processen waar PRW bij is betrokken, zoals het Actieplan Broedvogels en de GAW2050. Hoe kun je de belasting van de mens op het Waddenecosysteem  reduceren zonder wezenlijk ‘een stap opzij’ te doen?

    naar rapport
  • donderdag 25 januari 2018

    Presentatie DPSIR

    DPSIR is de afkorting voor; Driving forces, Pressures, States, Impacts en Responses. Het is een causaal kader voor het begrijpen van de interacties tussen de maatschappij en natuur. Bijzonder hoogleraar en RWS’er Gerard Jansen geeft een inleiding op hoe dit kader werkt en waarom het van belang is. Zo is de DPSIR-benadering onder andere een bouwsteen voor de opzet van de Basismonitoring in het Waddengebied.

    naar rapport
  • dinsdag 8 augustus 2017

    Rapport publiek monitoringsfuik

    Afstudeeronderzoek naar de mogelijkheden van een publieke functie van een monitoringsfuik in de oostelijke Waddenzee (PDF, 4.8 Mb)

    naar rapport
  • dinsdag 28 februari 2017

    Rapport sublitorale hotspots

    Waar in de Waddenzee liggen plekken die natuurwaarde kunnen hebben? (PDF,

    naar rapport
  • donderdag 24 november 2016

    Ecotopenkaart Waddenzee

    Waar zit welke natuur in het Waddengebied. Deze ecoptopenkaart geeft een goed inzicht (PDF, 4.2 Mb).

    naar rapport
  • dinsdag 4 oktober 2016

    Haalbaarheidsstudie Oesters

    Een verkenning naar de haalbaarheid van een herintroductie van de platte oester in de Nederlandse Waddenzee (PDF, 5.3Mb).

    naar rapport
  • dinsdag 6 september 2016

    Monitoringsadvies Vijfhuizen Hallumerryt

    Hoe monitor je de effectiviteit van een vispassage. Advies voor monitoring bij Vijfhuizen (PDF, 2.0 Mb).

    naar rapport
  • dinsdag 2 augustus 2016

    Overzicht Vispassages Waddenzee

    Overzicht Vispassages Waddenzee (PDF, 19.1 Mb)

    naar rapport
  • dinsdag 19 juli 2016

    Factsheet Oesterherstel Waddenzee

    Bureau Waardenburg en Altenburg en Wymenga onderzoeken voor PRW de mogelijke herintroductie van de platte oester in de Waddenzee. Een Factsheet (PDF, 3.2 Mb).

    naar rapport
  • dinsdag 19 juli 2016

    Essay Oesterherstel

    Drie studenten van het VHL schreven een essay over de herintroductie van de oester in de Waddenzee (PDF, 0.7 Mb)

    naar rapport
  • donderdag 14 juli 2016

    Een netwerk van Vis

    Studenten van het Van Hall keken wat er nodig is om een akoestisch telemetrisch meetnetwerk uit te rollen over Werelderfgoed Waddenzee (PDF 1,3 Mb).

    naar rapport
  • woensdag 16 maart 2016

    Fish Fact Sheets

    juni 2015, (PDF, 3.8 Mb)

    naar rapport
  • donderdag 17 maart 2016

    Kansrijke locaties voor zeegras in de Waddenzee

    april 2015, (PDF, 4.6 Mb)

    naar rapport
  • donderdag 17 maart 2016

    Rapportage Biobouwersdag

    juli 2011 (pdf 1,6 Mb)

    naar rapport
  • woensdag 16 maart 2016

    Wadden Sea Fish Haven

    Research and policytools. juni2015, (PDF, 1.4 Mb)

    naar rapport
  • woensdag 16 maart 2016

    Sustainable Fisheries in the Trilateral Wadden Sea

    Februari 2013 (pdf, 3.7 Mb)

    naar rapport
  • woensdag 16 maart 2016

    Tidal basins and Mussel Beds

    An analysis of distributions and developments of littoral mussel beds in the trilateral Wadden Sea
    naar rapport
  • woensdag 16 maart 2016

    Rol van de Japanse Oester in de Waddenzee

    Indrukken uit het veld. augustus 2011 (pdf, 1.6 Mb)

    naar rapport
  • woensdag 16 maart 2016

    Komberging en mosselbanken

    oktober 2012, (pdf, 4.8 Mb)

    naar rapport
  • woensdag 16 maart 2016

    Ontwikkeling Japanse oesterbanken

    Op droogvallende platen in de Waddenzee. maart 2011,  (pdf 1 Mb)

    naar rapport
  • woensdag 16 maart 2016

    Memo: naar een rijke visstand

    2011 (pdf, 0.2 Mb)

    naar rapport